Reprodukcje dawnych obrazów to nie utwory [public domain]
 Oceń wpis
   

Czekając nadal na ustosunkowanie się NCK do pytań o prawa do "raportów o stanie kultury" -- chociaż sytuacja robi się raczej beznadziejna, jako że rzecznik prasowy tej instytucji też chyba uważa, że wszystko zostało już wyjaśnione... -- pomyślałem, że warto choćby dwa zdania poświęcić walce brytyjskich "urzędników kultury" z wolnością (nie prawem lecz właśnie wolnością) dostępu do dóbr kultury.

Oto brytyjska National Portrait Gallery postanowiła ścigać amerykańskiego internautę, który ściągnął z internetowej galerii prac wystawionych w NPG blisko 3300 fotoreprodukcji obrazów -- i wrzucił je na Wikipedię.
Przyczyna? Rzekome naruszenie praw autorskich Galerii do reprodukcji, a także -- jak możemy dowiedzieć się z wezwania, którego treść Derrick Coetzee udostępnił na swojej stronie (nb. piekielnie podoba mi się ten amerykański zwyczaj pokazywania treści pozwów, pism procesowych i wyroków w internecie!) -- naruszenie praw ochronnych do bazy danych, bezprawne obejście technicznych zabezpieczeń, a także naruszenie warunków korzystania z zasobów internetowych NPG.

National Portrait Gallery zażądała usunięcia pobranych plików z Wikipedii jak i z każdej innej strony, na której reprodukcje zostały rozpowszechnione oraz z dysku twardego komputera Derricka Coetzee(!), a także powstrzymywania się na przyszłość zarówno od pobierania plików ze strony NPG, jak i od łamania zasad, na jakich serwis Galerii jest udostępniany w internecie.
Krnąbrny internauta rzecz jasna odmówił zastosowania się do oczekiwań NPG, zaś w procesie wspierać go będzie Electronic Frontier Foundation.

Linia obrony Coetzee jest stosunkowo prosta i opiera się na ogólnej zasadzie, którą można streścić w prostym zdaniu: ochronie podlegają tylko utwory, a zatem jeśli coś nie jest utworem, ochronie nie podlega (dla ambitnych jeszcze cytat z art. 1 ust. 1 pr.aut.: przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, por. Jak stworzyć utwór (don't be AWIL) i Wykłady akademickie chronione jak utwór?).
Trudno, żebym jeszcze raz wymyślał to, co już napisałem, zatem po prostu zacytuję siebie samego: "Do powstania utworu w rozumieniu przepisów prawa autorskiego konieczne jest podjęcie działań, które są 1) przejawem działalności twórczej oraz 2) mają charakter indywidualny. W literaturze przyjmuje się, iż nie powstanie utwór, jeśli działaniom autora nie da się przypisać działań kreacyjnych prowadzących do powstania dzieła, które jest dostatecznie rozróżnialne od innych wytworów ludzkiego umysłu. Barta i Markiewicz nazywają to po ludzku: "liczy się oryginalność i indywidualność twórczości."

Odmówić zatem należy możliwości powoływania się na ochronę prawnoautorską zarówno wszystkim przejawom działalności człowieka, które nie są równocześnie twórcze i dostatecznie zindywidualizowane. Zaliczyć do nich należy m.in. prace powstałe wyłącznie wskutek zastosowania ściśle opisanej procedury (zdjęcia paszportowe czy do dowodów nie pozostawiają grama dla inicjatywy fotografa), jak i sporządzone kopie i reprodukcje innych utworów.

Wprawdzie prawnik wypowiadający się w imieniu NPG próbuje dowodzić, że reprodukcje obrazów podlegają ochronie właściwej dla utworów, aczkolwiek Francis Davey dowodzi, że zdanie "Copyright is a property right which subsists in accordance with this Part in the following descriptions of work -- original literary, dramatic, musical or artistic works" (s. 1(1) (a) ustawy Copyright, Designs and Patents Act 1988) wskazuje, iż utwór musi być oryginalny, zatem nie może być kopią innego dzieła.
A sfotografowane obrazy dawnych twórców -- jakkolwiek na to nie patrzeć -- mogą być tylko wiernymi kopiami, nigdy zaś przejawem twórczej działalności fotografa.

Na marginesie warto zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt sprawy.
Obrazy wystawione w National Potrait Gallery są dziełami twórców zmarłych dość dawno temu, zatem autorskie prawa majątkowe do nich już wygasły. Dozwolone będzie przeto rozporządzanie i korzystanie z wykonanego opracowania takiego utworu, bez konieczności oglądania się na jakiekolwiek zezwolenie, a dotyczy dotyczy to zarówno potomnych twórcy, jak i np. muzeum, w którym prace takie są zgromadzone (art. 2 ust. 2 pr.aut.).
Konsekwencją wygaśnięcia autorskich praw majątkowych do twórczości zmarłego autora jest "wpadnięcie" jego twórczości do sfery public domain, czyli do obszaru, z którego każdy może korzystać bez skrępowania: bez konieczności proszenia o zezwolenie, odprowadzania tantiem, zastanawiania się "mogę czy nie mogę?"

PS w poświęconym sprawie NPG vs. Coetzee tekście na EFF dość przewrotnie brzmi ostatni akapit: "NPG wydaje się myśleć, że brytyjskie prawo powinno się stosować wszędzie w internecie. Jeśli to prawda, to samo można powiedzieć o innych, bardziej restrykcyjnych przepisach (...). Pozostawiłoby to nas na łasce najgorszych rzeczy, które zagraniczne przepisy prawa autorskiego mogą nam zaoferować -- czego amerykański sąd nigdy nie zatwierdził".
Czy tylko mi się wydaje, że dokładnie w taki sposób myślą czasem amerykańskie przedsiębiorstwa szukające ochrony dla swojej twórczości?

PPS powyżej Stańczyk autorstwa Jana Matejki, ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie.

Komentarze (35)
mStop proponuje zmiany w prawie... Dziennik. Ostateczna kompromitacja.
3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |

bezczelna reklama:

Firma Prawnicza Lege Artis
www.LegeArtis.org

O mnie
Olgierd Rudak
Jesteś na stronie czasopisma internetowego "Lege Artis", które ukazywało się od 17 listopada 2006 r. do 16 maja 2014 r.
Najnowsze komentarze
2017-10-13 06:09
Gina Acampora:
O ochronie wizerunku złodziei
Nazywam się Gina Acampora i rozmawiam dzisiaj jako najszczęśliwszy człowiek na całym dzikim[...]
2017-10-10 01:40
jance:
Uważajcie na oszustów sprzedających samochody z UK
Witam wszystkich, Nazywam się Ketesha Frank, jestem z Alabama, Stanów Zjednoczonych, jestem tu,[...]
2017-10-05 19:48
ArturZpl:
Rekordowe odszkodowanie za spam
Teraz to też my będziemy mogli starać się o odszkodowanie. Szukając informacji na ten temat -[...]
2017-10-02 10:03
CARO CATO:
Uważajcie na oszustów sprzedających samochody z UK
¿Necesita dinero para iniciar un negocio propio ...? ¿Necesita dinero también pagar[...]
2017-09-04 13:15
Walls:
Uważajcie na oszustów sprzedających samochody z UK
Dobry dzień,   Jesteśmy prawowitym, renomowanym rządowym pożyczkodawcą. Jesteśmy firma[...]