Potrącenia z wynagrodzenia pracownika
 Oceń wpis
   

Po ostatnich wydarzeniach otrzymuję mnóstwo ciekawej korespondencji od Czytelników, którzy -- i słusznie -- uważają, że wiem wszystko, a nawet jeśli czegoś nie wiem to po namyśle mogę udzielić odpowiedzi.

Pokrótce zatem odpowiadam na najważniejsze pytania zawarte w licznych listelach: pan Zdzisław z Krakowa: tak, prezydencki Tu-144 nie powinien zamarzać w Mongolii, rząd powinien wreszcie kupić nowe maszyny, bo wstyd; pan Milton z Hilton, Wyoming: tak, uważam, że Obama złamał część swoich obietnic wyborczych, ale nie jestem zdania, że to źle; pani Monika z (lub spod -- pismo nieczytelne) Warszawy: tak psie smycze nie powinny się gubić i to powinno być zaznaczone.
Odpowiedzi na resztę pytań już wkrótce.

z kodeksu pracy:
art. 87 § 1 Z wynagrodzenia za pracę - po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych - podlegają potrąceniu tylko następujące należności:
1)   sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych,
2)   sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,
3)   zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi,
4)   kary pieniężne przewidziane w art. 108.
art. 91 § 1 Należności inne niż wymienione w art. 87 § 1 i 7 mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie.

Na dłużej postanowiłem jednak zająć się sprawami, o które pytają kadry firmy Johann Biedermann Pollutions Inc. Rozchodzi się bowiem o potrącenia z wynagrodzenia pracowników, a ściśle wzajemnej relacji między art. 87 par. 1 pkt 3 kp i art. 91 par. 1 kp.

Pierwszy z przepisów to katalog przypadków, w których pracodawca może potrącić jakąś należność z wynagrodzenia pracownika bez jego zgody; w par. 1 pkt. 3 ustawodawca wpisał "zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi". Przepis drugi to ogólna zasada, że należności, które nie są wskazane w art. 87 kp, mogą być potrącane wyłącznie po uzyskaniu pisemnej zgody pracownika.

W sprawie będącej przedmiotem zapytania rzecz wygląda następująco: pracodawca udzielił pracownikowi dawno temu "zaliczki na poczet premii uznaniowej", jednak po jakimś czasie uznał, że premia się nie należy, zatem to co się wypłaciło, trzeba pracownikowi odebrać. Warto dodać: nie należy się nie dlatego, że pracodawca się pomylił czy też ze względu na oszustwo pracownika -- po prostu pracodawca zmienił zdanie.

Z tego co czytam pani Krysia stanęła na stanowisku, że skoro art. 87 par. 1 pkt 3 kp pozwala potrącać bez uzyskania zgody pracownika "zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi", to pracodawca mógł (po namyśle) ową zaliczkę pracownikowi potrącić.
Nic bardziej błędnego.

Nie czas tu i nie miejsce zajmować się szerzej problematyką ochrony wynagrodzenia pracownika. Dość rzec, że przepisy art. 84 i nast. kodeksu pracy są przepisami bezwzględnie obowiązującymi, zatem ich rozszerzające stosowanie jest bezwzględnie niedozwolone.
Dlatego zanim na podstawie par. 1 pkt 3 zacznie się potrącać jakieś tam zaliczki -- przez co pracownik któregoś miesiąca dostanie per saldo niższe wynagrodzenia -- trzeba sobie najsamprzód odpowiedzieć: co to są te zaliczki.
Pani Mario, te zaliczki, o których mowa w art. 87 kc to nie jest sytuacja taka, że kiedyś pracodawca wypłacił sobie zaliczkę na poczet premii, a następnie stwierdził, że premii już nie będzie, więc ludzie muszą ją oddać.
Te zaliczki to jest zasadniczo sytuacja, w której pracownik prosi o zaliczkowe pięć stów w połowie miesiąca (po to, żeby pracodawca nie miał pod koniec miesiąca zgryzu ile mu się teraz należy).

Mało tego: nawet jeśli pracownik dobrowolnie wyraża zgodę na potrącenie, to trzeba pamiętać, że oświadczenie to musi być sporządzone na piśmie, powinno też odnosić się do konkretnej należności, a także musi określać kwotę, do jakiej pracownik zgadza się na potrącenie. Wszelkiego rodzaju blankietowe -- niedookreślone, niejasne lub sporządzone w języku obcym (to uwaga dla p. Vinrkachma) -- zgody są nieważne.
I jeszcze jedno: odmowa wyrażenia zgody na potrącenie nie może być przyczyną do dyscyplinarki, ponieważ nie jest podstawowym obowiązkiem pracownika wyrażanie takiej zgody.

Proponuję zresztą nieco orzecznictwa na ten temat:

Jeżeli pracodawca twierdzi, że wypłacając odprawy pieniężne popełnił błąd, a nawet że wypłata odpraw stanowiła bezprawne (jak należy rozumieć - podjęte bez podstawy prawnej) działanie pracodawcy, to powinien wystąpić przeciwko pracownikom z roszczeniem o zwrot nienależnie wypłaconych odpraw, na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (nienależnym świadczeniu - art. 410 kc). Akcji tej nie może zastąpić jednostronnie (bez zgody pracownika) dokonane potrącenie z odpraw pieniężnych. (wyrok SN z 2002.02.14, I PKN 889/00)

Nie jest zaliczką w rozumieniu art. 87 § 1 pkt 3 kp część wynagrodzenia wypłaconego na poczet wynagrodzenia przyszłego przed terminem jego wymagalności, o ile strony umowy o pracę nie umówiły się inaczej. (wyrok SN z 2001.07.24 I PKN 552/00)

Zakład pracy może potrącać bez zgody pracownika tylko ściśle określone należności wymienione wyczerpująco w art. 87 § 1 kp (wyrok SN z 1980.06.11, I PR 43/80)

1. Przepis art. 91 k.p. dla potrącenia z wynagrodzenia za pracę wymaga zgody pracownika wyrażonej na piśmie. Wymieniona w tym przepisie zgoda pracownika nie może być blankietowa. Powinna dotyczyć konkretnej, istniejącej wierzytelności.
2. Złożenie przez pracownika podpisu na nocie księgowej, obejmującej rozliczenie niedoboru bez zawarcia sformułowania wyrażenia zgody na potrącenie zawartej w niej kwoty z wynagrodzenia, nie spełnia przesłanki z art. 91 k.p. Pracownik, wyrażając zgodę na potrącenia, może określić ich wielkość procentowo lub kwotowo. W tej części oświadczenie pracownika jest dla pracodawcy wiążące. Zgoda ta jest jednak skuteczna tylko do wysokości kwot wolnych od potrąceń. (wyrok NSA W-wa z 2005.12.21, I OSK 461/05)

Wyrażenie zgody przez pracownika na dokonywanie potrąceń z jego wynagrodzenia bez świadomości wielkości długu i istnienia przesłanek odpowiedzialności jest nieważne. (wyrok SN z 2004.05.05, I PK 529/03)Odmowa pracownika wyrażenia zgody na dokonanie potrąceń wierzytelności pracodawcy z wynagrodzenia za pracę (art. 91 KP) nie może być uznana za działanie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 8 KP), szczególnie wówczas, gdy wątpliwe i sporne jest istnienie tej wierzytelności. wyrok SN z 2002.02.14, I PKN 889/00

i literatury:

Brak zgody pracownika na potrącanie z jego wynagrodzenia innych należności niż określone w art. 87 § 1 i 7 k.p. nie usprawiedliwia zachowania pracodawcy, który nie wypłacając mu części należnego wynagrodzenia, przekazuje je innej osobie w ten sposób, że pracownik uzyskuje pewną korzyść, polegającą na zmniejszeniu swego zobowiązania pieniężnego. Działanie w "interesie" pracownika, poprzez potrącanie przez pracodawcę innych należności niż dozwolone przepisami prawa pracy, stwarza sytuację niewypłacenia należnego wynagrodzenia, co w konsekwencji daje pracownikowi uprawnienie domagania się tego, co mu się słusznie z tytułu wynagrodzenia należy. (D. Klucz, Ochrona wynagrodzenia za pracę, Służba Pracownicza 2001/10/20)

Pojęcia "zaliczka", o której mowa w art. 87 § 1 pkt 3 KR nie należy interpretować w sposób rozszerzający. Zwłaszcza nie można jej utożsamiać z praktyką częściowego wypłacania wynagrodzenia na poczet przyszłego wynagrodzenia, przed terminem jego wymagalności, chyba że strony umowy o pracę umówiły się inaczej. W tego typu sytuacji, jeżeli pracodawca dokonał "nadpłaty" wynagrodzenia, do czego nie było podstaw faktycznych i prawnych - biorąc pod uwagę fakt, że owa "nadpłata" nie może być potraktowana jako zaliczka pieniężna w rozumieniu art. 87 § 1 pkt 3 KP - pracodawca powinien bądź to uzyskać od pracownika pisemną zgodę na potrącenie owej "nadpłaty" (art. 91 KP), bądź też wystąpić o jej zwrot jako nienależnego świadczenia (art. 410 KC w zw. z art. 300 KP, ze skutkami wynikającymi z konieczności zastosowania art. 409 i 411 KC) w celu uzyskania tytułu wykonawczego uprawniającego do dokonania potrącenia. (P. Wąż, Świadczenia związane ze stosunkiem pracy podlegające ochronie z art. 87-91 KP, Monitor Prawa Pracy, 2008/8/408)

Oświadczenie pracownika, że wyraża zgodę, by zakład w przyszłości potrącał wszelkie niedobory z jego wynagrodzenia, chociaż kwota tych niedoborów i samo ich powstanie są w chwili podpisywania deklaracji nieznane - jest nieważne. Zakład pracy nie może się w ten sposób asekurować przed wszelkimi ewentualnymi stratami. (M. Mrozowska, Między pracodawcą a pracownikiem, Prawo Pracy 1996/1/24)

Należy zatem przyjąć, iż dotychczasowa praktyka spółki Johann Biedermann Pollutions Inc. jest nieprawidłowa i nie zasługuje na ochronę prawną.

Komentarze (4)
Orange: spamujemy, bo nie umiemy... Jestem sobie złotą rybką...

Komentarze

2010-06-30 08:11:25 | 80.240.181.* | Grazyna G.
Re: Potrącenia z wynagrodzenia pracownika [1]
Mam problem, naliczam płace, i za zgodą pracownika potrącałam z jego wynagrodzenia za
niedobory często zdarzało się ,że
do 80% kwoty wolnej od potrąceń Atr.91 par2 p2 KP- zgodnie z informacją telefoniczną
/nie na piśmie/ uzyskaną od prawnika PIP. Teraz jest w firmie konltol z PIP i
zarzucają mi że nie powinnam potrącać z wynagrodzenie poniżej kwoty wilnej od
potrąceń. Proszę o radę. skomentuj
2010-06-30 09:06:10 | *.*.*.* | olgierd
Cóż, wydaje mi się, że zgoda pracownika (nawet wyrażona na piśmie) nie zmienia
sytuacji -- nie wolno i już (a PIP zwykle zna się na robocie jak ja na programowaniu
w Javie) -- aczkolwiek sensownym wyjściem będzie właśnie pokazanie tej pisemnej zgody
pracownika i wyjaśnienie, że to się w zasadzie niczym nie różni jakby on sam spełnił
świadczenie, po otrzymaniu wynagrodzenia. skomentuj
2011-09-12 17:49:15 | 188.47.134.* | Aniella
Re: Potrącenia z wynagrodzenia pracownika [0]
Witam,
Mam problem, otóż od 01.08.2011r. znajduję na L4 z powodu wypadku jakiemu uległam w
drodze do pracy. Obecnie pracodawca odebrał mi samochód służbowy, laptop oraz
odłączył telefon służbowy! Ponieważ polityka mojej firmy przewiduje możliwość
zaliczkowania, a ja jako samotna matka miałam potrzeby jak wszyscy więc korzystałam.
Problem w tym że z miesiąca na miesiąc trudniej było mi zorganizować kwotę by spłacić
należność względem firmy. Kiedy znalazłam się na L4 pracodawca zaczął mi komplikować
życie poprzez odebranie wszystkich możliwych narzędzi. Także moja pensja uległa
znacznemu pomniejszeniu bo z kwoty 2.500zł na koncie zobaczyłam 1.050zł!! byłam
zdruzgotana!! Po kilku mailach dosłali jako korektę 504zł. Parę miesięcy temu
podpisałam dokument wzywający mnie do natychmiastowego zwrócenia całej zaliczki. Czy
taki dokument uprawnia ich do odciągania zadłużenia z chorobowego?
Proszę o pomoc. skomentuj
2012-01-29 13:31:57 | 77.253.59.* | wiasia
Re: Potrącenia z wynagrodzenia pracownika [0]
Trzy lata temu wzięłam kredyt na spłatę zadłużenia koleżanki z pracy,które podlegało
egzekucji komorniczej,jako poręczyciel jej kredytu również miałam zajęcie komornicze.
Po rozmowie z koleżanką ta,zgodziła się na piśmie do potrącania z pensji części
wynagrodzenia na moje konto. Przez pierwszy rok pieniądze wpływały w całej kwocie
raty pożyczki, a obecnie koleżanka zaciąga kredyty przysługujące w zakładzie pracy do
maksymalnej możliwości i mnie zostaje niewiele ok.100zł, kiedy rata kredytu wynosi
560zł.. Powiedziałam o tym Dyrektorowi zakładu a on odpowiedział że nie może jej
odmówić przyznania kredytu. Czy dyrektor w tym przypadku ma rację i co mam zrobić z
taką koleżanką. skomentuj

bezczelna reklama:

Firma Prawnicza Lege Artis
www.LegeArtis.org

O mnie
Olgierd Rudak
Jesteś na stronie czasopisma internetowego "Lege Artis", które ukazywało się od 17 listopada 2006 r. do 16 maja 2014 r.
Najnowsze komentarze
2017-10-13 06:09
Gina Acampora:
O ochronie wizerunku złodziei
Nazywam się Gina Acampora i rozmawiam dzisiaj jako najszczęśliwszy człowiek na całym dzikim[...]
2017-10-10 01:40
jance:
Uważajcie na oszustów sprzedających samochody z UK
Witam wszystkich, Nazywam się Ketesha Frank, jestem z Alabama, Stanów Zjednoczonych, jestem tu,[...]
2017-10-05 19:48
ArturZpl:
Rekordowe odszkodowanie za spam
Teraz to też my będziemy mogli starać się o odszkodowanie. Szukając informacji na ten temat -[...]
2017-10-02 10:03
CARO CATO:
Uważajcie na oszustów sprzedających samochody z UK
¿Necesita dinero para iniciar un negocio propio ...? ¿Necesita dinero también pagar[...]
2017-09-04 13:15
Walls:
Uważajcie na oszustów sprzedających samochody z UK
Dobry dzień,   Jesteśmy prawowitym, renomowanym rządowym pożyczkodawcą. Jesteśmy firma[...]