Oceń wpis  oddane głosy: 0 / 0

Dziś znów temat z korespondencji do redakcji: mam mniej niż 18 lat i rower, chcę go sprzedać. Mogę?

Pytanie nie tak absurdalne jak może się na pierwszy rzut oka wydawać (przypomnijmy historię Pobieraczka, z którego usług rzekomo miały korzystać -- nielegalnie -- dzieci).

Sęk w tym, że prawo jest na tyle pokrętne, że może się okazać, że jakaś osoba jest właścicielem jakiegoś przedmiotu -- ale nie ma możliwości dysponować (np. sprzedać, podarować) tej rzeczy komuś innemu.

Sprawa jest bardzo prosta jeśli mowa o osobie, która ma mniej niż 13 lat albo jest całkowicie ubezwłasnowolniona: co do zasady każda czynność prawna dokonana przez taką osobę jest nieważna, chyba że jest to umowa powszechnie zawierana w drobnych bieżących sprawach, a umowa została już wykonana. Słowem: jak dzieciak kupi chleb, to dobrze -- i rodzice nie mogą przyjść do sklepu i zażądać zwrotu pieniędzy. Jak kupi rower to niedobrze. Jak sprzeda rower to też niedobrze :)

z kodeksu cywilnego:
art. 17. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego.
art. 18. § 1. Ważność umowy, która została zawarta przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych bez wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego, zależy od potwierdzenia umowy przez tego przedstawiciela.
§ 2. Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może sama potwierdzić umowę po uzyskaniu pełnej zdolności do czynności prawnych.
§ 3. Strona, która zawarła umowę z osobą ograniczoną w zdolności do czynności prawnych, nie może powoływać się na brak zgody jej przedstawiciela ustawowego. Może jednak wyznaczyć temu przedstawicielowi odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.
art. 19. Jeżeli osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych dokonała sama jednostronnej czynności prawnej, do której ustawa wymaga zgody przedstawiciela ustawowego, czynność jest nieważna.
art. 20. Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego.
art. 21. Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego rozporządzać swoim zarobkiem, chyba że sąd opiekuńczy z ważnych powodów inaczej postanowi.
informacje o jednostce
art. 22. Jeżeli przedstawiciel ustawowy osoby ograniczonej w zdolności do czynności prawnych oddał jej określone przedmioty majątkowe do swobodnego użytku, osoba ta uzyskuje pełną zdolność w zakresie czynności prawnych, które tych przedmiotów dotyczą. Wyjątek stanowią czynności prawne, do których dokonania nie wystarcza według ustawy zgoda przedstawiciela ustawowego.Nieco inaczej jednak mają się sprawy z osobami, które ukończyły 13 lat, ale nadal nie są pełnoletnie (bądź zostały częściowo ubezwłasnowolnione). Nadal jest prosto jeśli mowa jest o owych drobnych codziennościach: zgodnie z art. 20 kodeksu cywilnego osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może swobodnie, bez ograniczeń i bez zgody rodziców zawierać takie umowy. Będą one ważne zawsze, czyli nie dopiero w momencie jej wykonania.
Podobnie można bez zgody przedstawiciela ustawowego dysponować: swoim zarobkiem oraz przedmiotami, które zostały oddane przez rodziców do swobodnego użytku; jeśli więc nastolatek może, zgodnie z wolą rodziców, swobodnie dysponować jakąś swoją rzeczą, może też i ją sprzedaż albo komuś oddać.

Każda inna czynność prawna prowadząca co zaciągnięcia zobowiązania lub rozporządzenia prawem przez osobę o ograniczonej zdolności do czynności prawnej wymaga zgody przedstawiciela ustawowego (art. 17 kc), przy czym w odniesieniu do umów wystarczy, że -- dla jej ważności (ważne!) -- rodzice potwierdzą jej zawarcie. W tym celu kontrahent osoby niepełnoletniej (który co do zasady nie może się powoływać na brak takiej zgody) uprawniony jest jednak do zażądania potwierdzenia takiej umowy przez przedstawiciela ustawowego dziecka w wyznaczonym terminie -- i brak takiego potwierdzenia jak i bezskuteczny upływ terminu zwalnia stronę z zawartej umowy.

Prawo jest natomiast zdecydowanie bardziej rygorystyczne w przypadku czynności jednostronnych, na przykład darowizny przyrzeczenia publicznego: bez zgody rodziców czynność jednostronna jest nieważna, a nieważności tej nie można naprawić później, nawet poprzez potwierdzenie takiej czynności przez rodziców. Oznacza to, że jeśli nastolatek chce komuś podarować ten swój rower (z zastrzeżeniem art. 22 kc), to rodzice muszą wyrazić na to zgodę w momencie złożenia oświadczenia woli przez dziecko.
Tak, darowizna to zły przykład czynności prawnej jednostronnej -- dzięki za zwrócenie uwagi w komentarzu :)

Reasumując: właściciel roweru, który ma więcej niż 13, ale mniej niż 18 lat w zasadzie może w każdym momencie sprzedać swój rower. Dla pełnej jednak ochrony nabywcy zalecałbym spróbować kontaktu z rodzicami, w celu potwierdzenia umowy zawartej przez ich pociechę.

PS na zdjęciu chyba zdecydowanie pełnoletnia rowerzystka. Niech roweru nie sprzedaje, niech jeździ na nim dla zdrowia :-)